Dat er een hechte band bestaat tussen mindmappen en het Prezi is al geen nieuws meer. De presenteertool kent grote overeenkomsten met de mindmap-eigenschappen: Werken vanaf een onbegrensd canvas, radiaal kunnen werken, kunnen clusteren, hoofd- en bijzaken fraai kunnen visualiseren, ruimte voor associatief denken, accent op vormgeving… Ziehier de sterke kanten van een breinvriendelijke benadering.

Ik heb al sinds enige tijd een nauwe band met Prezi via Hedwyg van Groenendaal. Zeg maar de Prezi-Queen van ons land. Voor haar eerste Prezi-boek (inmiddels is de 2e editie uit) benaderde ze mij voor een interview over mindmappen (nadat we elkaar middels Twitter gevonden hadden) en sindsdien is er een nauw contact.

Omdat ik van verbindingen houd (mede om die reden zal ik ook wel zo van mindmappen houden), kreeg ik het idee om samen met Hedwyg een Prezi-boek te schrijven voor kinderen, passend in de reeks waar ook mijn boek ‘Leer mindmappen voor kids’  deel van uitmaakt. Het idee werd zowel door Hedwyg als mijn uitgever Van Duuren Media omarmd en een nieuw project was een feit.

Het boek ‘Prezi …voor kids’ is dus momenteel in de maak. Nog even geduld. In het najaar zal het boek in de winkels liggen.
Tot die tijd is het proces te volgen op Twitter via #prezivoorkids

Creativiteit is het creëren van iets nieuws… Niet waar. Nou ja, niet helemáál waar. Creativiteit is het creëren van iets nieuws uit het bestaande. Of nóg beter: Creativiteit is het creëren van nieuwe verbindingen uit het bestaande.
Het bestaande is datgene wat is vastgelegd en wat in ons geheugen zit. Creëren is toekomstgericht, afgeleid van het verleden, van ons geheugen. Anders gezegd: Zonder eerst te inventariseren van wat er is, is creëren niet mogelijk. Creëren ligt in het verlengde van het inventariseren van ons geheugen.

Het Latijnse woord inventio verduidelijkt dit nog eens. Inventio vormt de basis van de woorden ‘inventaris’ en ‘ inventiviteit’. Ze zijn met elkaar verbonden. Vormen een relatie en kunnen we niet los van elkaar zien. In het grijze verleden werden dan ook geheugentrainingen toegepast om ‘nieuwe verbindingen’  te leggen. Nieuwe creaties ontstonden, zoals preken, gebeden, gedichten.

Om inventief / creatief te zijn, is dus een goede inventarisatie nodig. Een goede inventarisatie valt of staat met een goed systeem daarvoor. Dat is essentieel. Ons brein is daar het ultieme voorbeeld van. De mindmap is daar een prachtig afgeleide van. Door op de juiste manier een goede mindmap te maken van het bestaande –een juiste, krachtige inventarisatie dus-  ontstaat een geweldige basis voor inventiviteit, voor creëren.

Zie onthouden (geheugen) en creëren dus niet als twee aparte werelden. Dat gebeurt maar al te vaak. En zie de populaire brainstormsessie niet per definitie als beginpunt voor een nieuwe creatie. Zorg eerst voor een goede inventarisatie om van daaruit inventief te worden. Doe dat door goed te mindmappen. Pas dan is er ruimte voor inventio!

Al eerder schreef ik over het grote belang van het gebruikmaken van metaforen.
Metaforen zijn de verbeeldingen van datgene wat je wilt vertellen, gestoeld op associaties. Metaforen komen aan bij de ontvanger, blijven hangen.

Zo kwam ik deze week weer een prachtig voorbeeld van een metaforengebruik tegen.
In de biografie van Steve Jobs beschrijft Jobs dat hij het computerbeeldscherm ziet als een bureaublad. Hij verbeeldt het computerscherm tot iets begrijpelijks en iets wat aanspreekt. Computerschermen waren tot die tijd niets meer dan saaie zwart/wit schermen met regels tekst en een knipperende cursor.
Steve Jobs heeft het bureaublad op onze computers geïntroduceerd en sindsdien weten we niet beter. Steve Jobs was een metaforenmaker en die denkwijze heeft hem ver gebracht: Think different ..de slogan die niet voor niets bij hem paste.

Nog een aardige metafoor die ikzelf gebruikte bij een mindmap over aardolie:
Eén van de hoofdtakken ging over het ontstaan van aardolie en de diverse aardlagen waar aardolie er één van is. Een afbeelding van aardlagen zou voor de hand liggen, maar is niet sterk. Een afbeelding van aardlagen voegt niets toe, versterkt de info niet en helpt dus niet bij het beklijven ervan.
Ik maakte gebruik van de associatie, van de metafoor ‘lasagna’. Een afbeelding van lasagna laat ook verschillende lagen zien, net als de lagen in de aardbodem, maar is qua afbeelding veel sterker. Het is gek, (er werd om gelachen en dat is sterk) het valt op, waardoor het beklijft. Ziehier de kracht van metaforen-gebruik.

Zoek naar metaforen en zet ze in. In je verhaal, in je mindmap (als afbeelding). De metafoor als kapstok-haak voor je boodschap!

Ben jij een metaforenmaker?

Waarom won de film ‘The Artist’ de Oscar voor de beste film? Het geheim zit em in het feit dat de film rechtsbreinig is. Wat ik daarmee bedoel zal ik uitleggen.

Zoals we inmiddels allemaal wel weten hebben onze linker en rechter hersenhelft zo hun eigen sterke kanten, om het zo maar te zeggen.
Een verschil tussen links en rechts wat mij fascineert is het feit dat links sterk is in analyse en rechts in het tegenovergestelde, in synthese. Dit laat zich het best uitleggen in een voorbeeld.

Als we puur linksbreinig zouden denken, dan zouden we bij het horen van ‘Het regent pijpenstelen’ overeind springen en reageren met: ‘Dat kan niet. Het regent druppels!’ Onze linksbreinigheid wil alles heel sec en puur analytisch benaderen. Dat is nu eenmaal haar kracht.
Gelukkig is daar onze rechter hersenhelft. Rechts geeft ons de mogelijkheid om zaken niet zo letterlijk te nemen, maar om te kunnen interpreteren. Door ‘rechts’ kunnen we ‘tussen de regels door lezen’. We begrijpen de context waarbinnen iets gezegd wordt, zien we de verbanden. Rechts ziet het geheel..synthese.

Vandaar dus ook de titel van deze blog: Tekst vs context. Links vs rechts.

Een andere mooie metafoor om dit te illustreren is die van het orkest en de dirigent:
Links ziet alleen ieder instrument van het orkest apart. Rechts is een dirigent en heeft aandacht voor alle instrumenten en kan deze samenbrengen tot een geheel. Rechts kan een symfonie voortbrengen.

De mindmap geeft ons ook de ruimte om het geheel te zien evenals de verbanden onderling van de verschillende aspecten binnen de mindmap. De mindmap maakt ook een symfonie van je onderwerp. De kracht van onze rechter hersenhelft wordt enorm geprikkeld en ingezet.

En nu terug naar ‘The Artist’. Deze film geeft ons geen tekst, dus komt alles aan op interpretatie. Op de context. Op de synthese van wat we zien en welk compleet beeld we daarvan maken, zonder gehinderd te worden door tekst. Verbeelding in optima forma!

Voor mij is het niet zo vreemd dat deze film hoge ogen heeft gegooid. We omarmen verbeelding. We omarmen de context. We houden van rechtsbreinigheid.

Ter afsluiting.
In dit licht is het volgende ook een aardige gedachte:
Hoe zou het toch komen dat het sociale medium ‘Pinterest’ zo snel steeds poulairder wordt..? Nou..?

Ieder menselijk brein werkt in de basis hetzelfde. Van China tot Venezuela… Van Noorwegen tot Zimbabwe.. Ongeacht taal, cultuur, of wat dan ook.. Ieder menselijk brein werkt in de basis hetzelfde.

En wat ik daarmee bedoel? Bij ons denken regeren twee wezenlijke aspecten. Namelijk verbeelding en associaties. Deze twee aspecten worden van nature ingezet als wij gedachten hebben. Het ‘zien’  van beelden en van daaruit associeren.

We ondervinden dit dagelijks zelf aan den lijve, bewust of onbewust. Het is een natuurlijk proces dat zich door niets laat hinderen. ( en test jezelf: Denk aan je laatste vakantie. Je ziet de beelden voor je..de associaties barsten los..!)

Dit ‘power couple’  staat aan de basis van mindmappen. Bij het mindmappen speelt het verbeelden van informatie een cruciale rol. De mindmap zelf is één grote verbeelding, een visualisering. En de overbekende vertakkingen verbeelden de associaties die ontspruiten.

Er is geen ander denkgereedschap dat zo krachtig en zo natuurlijk ons denken weergeeft als de mindmap. He heet niet voor niets een mindmap; een kaart van ons brein.

Dus waarom nog langer onze gedachten in slechts tekst (en heel vaak heel veel tekst..!) weergeven. Waarom nog langer informatie in rijtjes weergeven, opsommingen maken, bulletpoints gebruiken in Power Point-presentaties. Dit alles is zo funest voor ons associatieve denken.

Verrijk jezelf dus met mindmappen. Geef het ‘power couple’ , verbeelding en associaties de ruimte om je gedachten weer te geven. En waarom nog wachten? Start vandaag nog!

Woensdagavond, 11 mei 2011.
Ik ben onderweg naar Almere. Ik heb een afspraak bij Ali B thuis om met hem te mindmappen over zijn nieuwe theaterprogramma. Aangekomen in Almere tref ik Mo, de broer van Ali. Ali en Bregje zijn nog onderweg van een videoshoot, ergens op een Noordzeestrand. Mo en ik kletsen wat op de stoep voor het huis, natuurlijk ook over mindmappen. Het is een mooie bijna-zomerdag. Als Ali arriveert gaan we -nadat zoonlief naar bed is gebracht- aan de slag aan de grote tafel. Ik heb papier bij me, stiften. Ali vertelt over zijn show en het script (dat ik eerder die week ook al had ontvangen). Ik zet zijn ideeën in een mindmap en daardoor komt het creatieve denkproces echt los. We brainstormen, sparren, en schieten van het ene idee in het ander. Doordat het creatief denken zo’n boost krijgt, kantelt het originele idee. De producer wordt gebeld en er is toestemming voor de nieuwe ideeën. We zijn vol op dreef en Ali brengt zelfs terplekke Freek de Jonge en Najib Amhali telefonisch op de hoogte. (Je kunt je voorstellen dat ik besefte ik in een behoorlijk unieke situatie zat..!)
Aan het einde van de productieve, intensieve avond  scheur ik de mindmap uit mn schetsboek. Ali wil hem erbij hebben als hij de volgende dag zijn eerste voorlees-tryout heeft. We geven elkaar een knuffel en om 00:45 verlaat ik Almere. (Nog een hele tour om weer in de bewoonde wereld te komen, want mn navigatiekaart is verouderd en volgens Garmin rij ik door niemandsland..)

Zaterdagavond, 21 januari 2012
Ik ben met mijn vrouw Monique onderweg naar de schouwburg in Arnhem. Vanavond gaan we de show van Ali bijwonen. Ali had me nog ge-smst of hij nog kaarten moest regelen, maar die waren al in huis.
De voorstelling voltrok zich voor mij alsof een mindmap tot leven kwam. Een bijzondere gewaarwording. Herkenbare patronen en passages waarvan de oorsprong me terugbracht naar de herinnering aan de grote tafel in Almere. Ook het ‘omdenken’  waar we in mei zo mee bezig waren geweest, had zich diep genesteld in de boodschap van de show. Natuurlijk waren ook nieuwe elementen toegevoegd aan de voorstelling; zoiets groeit, ontwikkelt en is daardoor aan verandering onderhevig. en zeker de opzet van Ali’s voorstelling. Tijdens de show herkende Ali me in het publiek, riep mn naam en gooide er nog even een reclameboodschap voor mijn boek uit. Erg grappig.
Na afloop van de voorstelling maakten we wat haast, want we wilden nog even een verjaardag-bliksembezoekje doen. Echter, in de auto ging de telefoon. Het was Mo. Of we nog in het theater waren en nog even tijd en zin hadden om met Ali na te kletsen. We maakten rechtsomkeert, terug naar de schouwburg dus. Even later blikten we backstage, onderuit met een drankje, met Ali terug op de voorstelling. ‘Wat vond je ervan’ , vroeg ie. Ik gaf em een grote glimlach en zijn reactie was …natuurlijk een knuffel. Een mooi mens!

Steeds vaker kom ik de term keuzestress tegen. Passend natuurlijk bij de tijd waarin we leven. De keuzemogelijkheden op alle fronten zijn tegenwoordig ook talloos en vaak niet bepaald eenvoudig. Dat geldt met name voor de keuzes die de eigen identiteit betreffen. Hoe onderscheid je je van de ander, ben je origineel genoeg?  Wordt ook steeds belangrijker.. Logisch dat menig van ons door het bos de bomen niet meer ziet en verstrikt raakt in het maken van de juiste keuzes.

Het maken van een mindmap kan je helpen met het maken van de -voor jou- juiste keuze. Als centrale afbeelding kies je jouw onderwerp waar de keuze om gaat. verder bestaat de mindmap uit vier hoofdtakken:

1. plus
2. min
3. interessant
4. conclusie

De takken plus en min spreken voor zich. Noteer de voor- en nadelen van een eventuele keuze. Bij de hoofdtak ‘interessant’  noteer je zaken die noch plus, noch min zijn, maar wel vermeldenswaardig genoeg zijn. De vierde tak is in feite je uiteindelijke keuze. Deze tak vult zich vanzelf, nadat je uitvoerig aandacht hebt besteed aan de vorige drie.

Probeer de keuze-mindmap eens uit bij de eerstvolgende keuze die je gaat maken en ervaar zelf de kracht van de mindmap. Veel succes! 

Metaforen zijn de beelden die je verhaal versterken, vertalen, visualiseren. Je verhaal gaat er door leven en krijgt daardoor de aandacht die het verdient. Je verhaal wordt begrepen en gegrepen…  omarmd dus.
Beelden.. verbeelden..daar gaat het om. Gebruik de kracht van beelden, gebruik metaforen.

Zo heb ik metaforen gekozen voor zoiets abstract als verschillende denkstijlen in mijn boek ‘Leer mindmappen …voor kids!’  

• Merlijn-denken (staat voor associatief denken)
  Merlijn de Tovenaar tovert met alle gemak van alles uit zijn hoge hoed. Echte magie! Dat kan jij ook. Denk aan bijvoorbeeld ‘water’ en er komen direct allerlei gedachten in je op. En van de ene schiet je vanzelf door naar de andere. Het houdt niet op. Je kunt het ook niet stoppen. Merlijn tovert maar door. En laat em maar lekker gaan. Dat hoort zo bij  mindmappen. Al die beelden die gedachten, associaties die in je opkomen….goed he?!

• Darwin-denken (staat voor hiërarchisch denken)
  Charles Darwin was een bioloog die onze levende natuur heeft ingedeeld, heeft geordend. Daar was ie erg goed in. Hij verdeelde de dieren in vissen, vogels, reptielen, amfibieën , zoogdieren.. Die deelde hij ook weer allemaal in in verschillende groepen. Door die ordening ontstond er een geweldig overzicht van alles wat op de wereld leeft. Dat ordenen zoals Darwin dat deed, zo moet je dat ook doen bij het mindmappen. Niet alles opsommen dus, maar steeds weer zoeken naar een goede indeling, naar onderverdelingen. Best moeilijk hoor, Darwin-denken, maar voor het mindmappen wel heel belangrijk.

Zo bedacht ik ook metaforen voor:

• Radiaal denken (Picasso-denken)
• Creatief denken (Da Vinci-denken)
• Slow-thinking (De Denker)

En zo ontstond er een Dreamteam dat de abstracte boodschap over denkstijlen helder maakt. Krachtige metaforen die het verhaal tot leven brengen. Door het gebruik van de metaforen wordt glashelder wat je boodschap is en beklijft het ook nog eens vele malen sterker. Gebruik die kracht van metaforen, wat je boodschap ook is. Zoek naar beelden die staan voor je boodschap en zet ze in.
Ben jij een een metaforen-maker? 

NB: Zie je overigens de link tussen metaforen en mindmappen. (ik geef je een hint: beelden!)